background
background

AMAÇ VE KAPSAM

Kentin arkeolojisi, yalnızca kentte yapılan denetimli kazılar değil, bu kazılarda ve tarihi belgelerde çıkan bulguların, kent mekânına, kentin ve kentlinin belleğine ve hatta gündelik yaşantısına katılmasıdır. Yakın zamanda yaşanan son derece hızlı kentsel dönüşümlerin ve mimarlık alanından gündeme getirilen tabula rasa söylemlerinin kent belleğinde yarattığı tahribat karşısında, kentin arkeolojisinin önemi artan bir gündem haline getirilmesi acil bir ihtiyaçtır. Modern kent ve kent insanının giderek düzleştirilen zaman algısının ve belleğinin yeniden açılarak zenginleştirilmesinin ancak bu yolla, tarihi ve arkeolojik bulguların araştırılması ve tüm kamuya sergilenmesi ile mümkün olacağına inanıyoruz.

TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi, Arkeologlar Derneği İstanbul Şubesi ve TMMOB Şehir Plancıları Odası İstanbul Şubeleri ortaklaşarak bir Kentsel Arkeoloji Çalıştay’ları dizisi başlatmaktadır. Bu çalıştayların amacı, "kentsel arkeoloji" nin kent içinde yapılan denetimli kazıların ötesinde, kentin tarihsel gelişimini anlamaya çalışan, arkeolojik varlığın nasıl korunacağına, nasıl sergileneceğine, kent mekânına ve planlamasına nasıl katılacağına odaklanan bir alan olarak gelişiminin sağlanmasıdır. Çalıştayda üç disiplinin de katılımı ile kentin arkeolojisinin nasıl ele alınacağı üzerinde ortaklaşan bir dil oluşturulması hedeflenmektedir.

 ÇALIŞTAY PROGRAMI

      Detaylı program yakında açıklanacaktır

1. GÜN

Tarih

30 Kasım 2018

Yer

İTÜ 109 nolu salon
Taşkışla

Saat Pogram
09.30 Kayıt
10.00 Açılış ve Sunuş Konuşmaları
10.30 Anahtar Sunum / Kavramsal Çerçeve
11:15 1.Oturum: Yurtdışı Örnekleri
12:45 Öğlen Arası
13.30 2.Oturum: Kurumsal Yapılanma ve Planlama İlişkisi
14.45 Kahve Arası
15.00 3.Oturum: İstanbul'da Kentsel Arkeoloji ve Kurumlar
16.30 Kahve Arası
16.45 Değerlendirme

2. GÜN

Tarih

1 Aralık 2018

Çalışma Sahaları

» Beşiktaş Metro Kazıları
» Dragos
» Galata
» Myrelaion Rotundası
» Saraçhane Arkeoloji Parkı
» Sultanahmet
Saat Pogram
09.30 Grupların saha çalışmaları
Gruplar, saha çalışmaları için ön kayıt ile katılımcılar ve gruplar önceden belirlenecektir. Her bir grup, içinde arkeolog, mimar ve plancı bulunacak şekilde oluşturulacaktır.
14.00 Yuvarlak masa: Saha çalışmalarının sonuçlandırılması
Grupların gözlemlerini kendi aralarında değerlendirecektir. Bu aşamada grupların çalıştayın ilk günü sunumlardaki kavram, ortak dil gibi konuları kendi örnekleri üzerinden tartışarak öneriler geliştirmesi, çalışmalarının görsel ve yazılı olarak raporlaması beklenmektedir.

  Ön Kayıt Formu

3. GÜN

Tarih

2 Aralık 2018

Yer

TMMOB Mimarlar Odası
Karaköy

Saat Pogram
09.30 Kayıt
10.00 Grupların Sunumları
13.15 Öğlen Arası
14.00 Sonuç ve Değerlendirme
Grupların sunuşları derlenerek, bir sonuç raporu komisyon tarafından hazırlanacak ve yayına dönüştürülecektir.

 KURULLAR

Danışma Kurulu

Prof.Dr.Ahmet Yaraş, Trakya Üniversitesi Arkeoloji Bölümü
Aksel Tibet, Fransız Anadolu Araştırmaları Enstitüsü
Doç. Dr. A. Güliz Bilgin Altınöz, Orta Doğu Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi
Dr. Ayşegül Altınörs Çırak, Dokuz Eylül Üniversitesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü
Prof.Dr. Emel Göksu, Dokuz Eylül Üniversitesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü
Gülbahar Baran Çelik, Arkeologlar Derneği İstanbul Şubesi
Gökhan Bilgihan, Şehir Plancısı
Prof.Dr. İclal Dinçer, Yıldız Teknik Üniversitesi Şehir ve Bölge Planlama Bölümü
Sırrı Çölmekçi, Arkeologlar Derneği İstanbul Şubesi
Dr. Senem Doyduk, Sakarya Üniversitesi Mimarlık Bölümü

Düzenleme Kurulu

Emre Torbaoğlu, TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi
H. Sinan Omacan, TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi
Doç.Dr. Pelin Pınar Giritlioğlu, TMMOB Şehir Plancıları Odası İstanbul Şubesi
Semih Ertürk, TMMOB Şehir Plancıları Odası İstanbul Şubesi
Dr. İlknur Türkoğlu, Arkeologlar Derneği İstanbul Şubesi
Yiğit Ozar, Arkeologlar Derneği İstanbul Şubesi
Prof.Dr. Zeynep Kuban, Arkeologlar Derneği İstanbul Şubesi

Yürütme Kurulu

Ayşe Ercan, Columbia Üniversitesi Sanat Tarihi ve Arkeoloji Bölümü Doktora Programı
Bedel Emre, İTÜ Avrasya Yer Bilimleri Enstitüsü Yer Sistem Bilimi Doktora Programı
Dr. Bilge Ar, İTÜ Mimarlık Tarihi
Dicle Kaya, İstanbul Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Doktora Programı
H.Kübra Gür, MSGSÜ Arkeoloji Bölümü Doktora Programı
Yasemin Aydoğdu, İTÜ Restorasyon Programı Doktora

ÇALIŞMA SAHALARI

1 Aralık'ta gerçekleştirilecek olan saha çalışmalarına ön kayıt yapılması gerekmektedir.


 

Beşiktaş Metro Kazısı

İstanbul’da inşa edilmekte olan büyük altyapı projeleri esnasında yürütülen arkeolojik kazıların güncel bir örneği olan Beşiktaş Metro İstasyonu kazısında İlk Tunç Çağı’na kadar giden çeşitli bulgular açığa çıkarılmıştır.

Beşiktaş Metro İstasyonu kazısının, arkeolojik kazılarda elde edilen bulguların büyük ulaşım projeleri ile birlikte korunması, sergilenmesi ve planlamaya katılmasına bir örnek teşkil edebileceği düşünülmektedir.

Galata

Konstantin Dönemi’nden beri kentin 13. Bölgesi olarak anılan Galata, Ortaçağ boyunca bir Ceneviz yerleşimi halini almış, geç Osmanlı Dönemi’nden itibaren ise kentin önemli gelişim alanlarından biri olmuştur. 1993 yılında ise “Kentsel Sit Alanı” olarak tescil edilmiştir.

Galata’da yürütülecek saha çalışmasının amacı yer üstündeki 19. - 20. yy yapılarının yanısıra farklı dönemlere ait arkeolojik potansiyelin nasıl araştıralabileceği, korunup sergilenebileceği ve kent planlamasına nasıl katılabileceği üzerine genel bir yaklaşım geliştirmek olacaktır.

Dragos

Dragos arkeolojik kalıntılarının bulunduğu alan Kadıköy-Kartal sahil yolu güzergahı üzerinde yer almaktadır. Kazı alanın güneyinde sahil yolu, kuzeyinde Tekel Sigara Fabrikası arazisi, doğusunda İstanbul Şehir Üniversitesi Kampüsü ve batısında DSİ tesisleri yer almaktadır.

Dragos’ta ilk kazı çalışmaları, 1974-1975 yıllarında başlanmış, bu dönem kazılarında bir Bizans Hamamı’nın küçük bir bölümü ortaya çıkartılmıştır. 2010 yılı içinde de Kartal Belediye’sinin talebi üzerine İstanbul Arkeoloji Müzeleri tarafından arkeolojik kazılara yeniden başlanmıştır. Bu kazılarda da MS 4.-6. yüzyıllarda yapıldığı ve çeşitli ilaveler ile 13. yüzyıla kadar kullanıldığı anlaşılan bir hamam kalıntısının büyük bölümü ile bir Bizans Kilisesi ve dörtgen planlı büyük bir yapı gün ışığına kavuşturulmuştur. Kalıntıların bir saray, özel bir malikâne ya da bir manastıra ait olabileceği düşünülmektedir.

Dragos’ta yürülecek çalışmada, arkeolojik kazıların güncel kullanımlar ile birlikte ele alınarak yürütülmesi ve arkeolojik bulguların planlama ve kentsel tasarıma nasıl yön verebileceğinin araştırılması düşünülmektedir.

Sultanahmet

Sultanahmet, İstanbul’un tarihsel çekirdeğini oluşturan yarımadanın doğu ucunda yer almaktadır. İki imparatorluğun idari merkezini oluşturan alanın çok katmanlı yapısı ve zengin kültür varlığı Cumhuriyet sonrası kentin planlanması sürecinde, Henry Prost tarafından Arkeoloji Parkı’na dönüştürülmesinin önerilmesine dayanak olmuş, ancak öneri tam olarak gerçekleşememiştir.

“Sultanahmet Kentsel ve Arkeolojik Koruma Alanı” adıyla İstanbul’un 1985 yılında UNESCO Dünya Mirası Listesine giren dört bölgesinden biridir. Topkapı Sarayı’nın yer aldığı Sur-i Sultani bölgesi 1995 yılında 1. Derece arkeolojik sit lanı ilan edilmiştir. Sur-i Sultani ve Adalet Sarayı arasında kalan bölüm ise kentsel arkeolojik sit alanı ilan edilmiştir.

Sultanahmet, turistik ziyarete açık anıt yapıları, halen güncel kullanımda olan yapıları ve yer altında ya da kısmen kazılarak yeryüzüne çıkarılmış arkeolojik bulguları ile birlikte, hem arkeolojik kazı, hem koruma ve sergileme amaçlı mimari müdahaleler ve hem de bu mirasın orta-uzun dönem planlanması için tüm bu disiplinlerin katılacağı bir süreç ile, kentsel arkeolojinin İstanbul’daki en önemli odağı olabilecek alanlardan biridir.

Myrelaion Rotundası

Myrelaion Rotundası, Laleli semtinde Myrelaion Manastır Kilisesi (Bodrum Camii) ve yanı başında bulunmaktadır. MS. 5.yy’da inşa edilen rotunda, 10. yüzyılda I. Romanos Lekapenos (920- 944) tarafından burada yaptırılan bir saray ve Myrelaion Manastırı’nı için, teras vazifesi görecek bir sarnıca dönüştürülmüştür. Günümüzde de çarşı olarak kullanılmaktadır.

Yürütülecek çalışmasının amacı günümüze ulaşabilmiş erken Bizans yapılarından biri olan rotundanın koruma statüsüne uygun bir kullanımla birlikte kente katılımının araştırılmasıdır.

Saraçhane Arkeoloji Parkı ve Çevresi

Tarihi belgelerde Ayasofya yapılana kadar kentin en görkemli yapısı olarak anılan Aziz Polyeuktos Bazilikası’nın kazılarak yeryüzüne çıkarılmış ve halen kısmen korunmuş kalıntılarını içeren alan, imar planında Arkeoloji Parkı olmak üzere ayrılmış durumdadır.

Arkeolojik parkın içinde bulunduğu ve Valens Su Kemeri, Şehzade Cami, Fatih İtfaiye Binası, İstanbul Belediye Sarayı gibi kentin farklı dönemlerinden yapılarla çevrili açık alan sistemi içerisinde kent mekânına nasıl katılacağının araştırılması hedeflenecektir.

ÖN KAYIT FORMU

1 Aralık'ta gerçekleştirilecek olan saha çalışmalarına ön kayıt yapılması gerekmektedir. Lütfen katılmak istediğiniz saha çalışmaları için tercih belirtiniz.

İLETİŞİM

Daha detaylı bilgi almak ve sorularınız için bizimle e-posta aracılığı ile iletişim kurabilirsiniz

E-posta adresimiz
iletisim@kentselarkeoloji.org